Türkçede bir başkasının sözlerini aktarırken genellikle "dedi ki", "söyledi ki" gibi ifadeler kullanırız. Ancak İngilizcede, konuşmacının niyetini, duygusunu veya eylemini daha spesifik bir şekilde aktarmak için "said" ve "told" dışındaki birçok "reporting verb" (aktarma fiili) kullanılır. Bu fiiller, cümleye farklı anlam tonları katar ve genellikle kendilerine özgü yapıları vardır.
Yapı/Form
Reporting verb'ler, aktarılan cümlenin anlamını daha iyi yansıtmak için farklı grammatik yapılarla birleşirler. Bu yapılar, fiilin kendisi tarafından belirlenir.
Çeşitli Yapılar ve Örnekler
1. Verb + that-clause
Bu yapıda, reporting verb'den sonra genellikle that bağlacı gelir (bazen atlanabilir) ve ardından tam bir cümle (Subject + Verb) gelir. Aktarılan cümle genellikle bir ifade veya iddiadır.
| Reporting Verb | Örnek Cümle | Türkçe Karşılığı |
|---|---|---|
| admit (itiraf etmek) | He admitted that he made a mistake. | Bir hata yaptığını itiraf etti. |
| deny (inkar etmek) | She denied that she was involved. | İlgisi olduğunu inkar etti. |
| suggest (önermek) | They suggested that we leave early. | Erken gitmemizi önerdiler. |
| claim (iddia etmek) | He claimed that he saw a UFO. | Bir UFO gördüğünü iddia etti. |
| explain (açıklamak) | She explained that she was late because of traffic. | Trafik yüzünden geç kaldığını açıkladı. |
2. Verb + to-infinitive
Bu yapıda, reporting verb'den sonra doğrudan to + V1 (mastar fiil) gelir. Genellikle bir anlaşma, teklif, vaat veya reddetme gibi eylemleri aktarır.
| Reporting Verb | Örnek Cümle | Türkçe Karşılığı |
|---|---|---|
| agree (katılmak) | He agreed to help me with my project. | Projemde bana yardım etmeyi kabul etti. |
| refuse (reddetmek) | She refused to answer my questions. | Sorularımı yanıtlamayı reddetti. |
| promise (söz vermek) | I promised to call her later. | Onu sonra arayacağıma söz verdim. |
| offer (teklif etmek) | They offered to drive us home. | Bizi eve bırakmayı teklif ettiler. |
| threaten (tehdit etmek) | He threatened to report us to the police. | Bizi polise şikayet etmekle tehdit etti. |
3. Verb + object (somebody) + to-infinitive
Bu yapıda, reporting verb'den sonra bir nesne (kime hitap edildiği) ve ardından to + V1 gelir. Genellikle bir tavsiye, uyarı, ricayı veya talimatı aktarır.
| Reporting Verb | Örnek Cümle | Türkçe Karşılığı |
|---|---|---|
| tell (söylemek/emretmek) | She told me to wait outside. | Bana dışarıda beklememi söyledi. |
| ask (rica etmek/sormak) | He asked me to close the door. | Kapıyı kapatmamı rica etti. |
| advise (tavsiye etmek) | The doctor advised me to rest. | Doktor bana dinlenmemi tavsiye etti. |
| warn (uyarmak) | I warned him not to touch the wire. | Ona tele dokunmaması için uyardım. |
| order (emretmek) | The sergeant ordered his men to advance. | Çavuş adamlarına ilerlemesini emretti. |
4. Verb + object (somebody) + preposition + -ing
Bu yapıda, reporting verb'den sonra bir nesne, ardından belirli bir edat ve Ving (gerund) gelir. Genellikle bir suçlama, tebrik veya özür dileme gibi durumları aktarır.
| Reporting Verb | Preposition | Örnek Cümle | Türkçe Karşılığı |
|---|---|---|---|
| accuse | of | They accused him of cheating. | Onu hile yapmakla suçladılar. |
| blame | for | She blamed me for losing the keys. | Anahtarları kaybettiğim için beni suçladı. |
| apologize | for | I apologized to her for being late. | Ona geç kaldığım için özür diledim. |
| congratulate | on | We congratulated them on winning the match. | Maçı kazandıkları için onları tebrik ettik. |
| thank | for | He thanked me for helping him. | Ona yardım ettiğim için teşekkür etti. |
Unutmayın ki bu fiillerin bazıları birden fazla yapıyla kullanılabilir, ancak anlamları veya vurguları değişebilir. Örneğin, "suggest that" ve "suggest Ving" farklı formlardadır.
Kullanım Alanları
Reporting verb'ler, bir konuşmacının sözlerini aktarırken, sadece içeriği değil, aynı zamanda o sözlerin arkasındaki niyeti, duyguyu veya eylemi de belirtmemizi sağlar. Bu, konuşmayı daha canlı ve anlamlı hale getirir.
- Daha detaylı bilgi verme: "He said he was tired" yerine "He complained that he was tired" diyerek onun sadece yorgun olduğunu söylemekle kalmayıp, şikayet ettiğini de belirtiriz.
- İletişimin doğasını belirtme: Biri bir şeyi "teklif etti" (offered), "talep etti" (demanded), "rica etti" (requested) veya "itiraf etti" (admitted) gibi fiillerle, o iletişimin ne tür bir eylem içerdiğini vurgularız.
- Kişinin tutumunu gösterme: Birinin bir şeyi "inkar etmesi" (denied), "kabul etmesi" (accepted) veya "reddetmesi" (refused) onun o konuya karşı olan tutumunu açıkça ortaya koyar.
Yaygın Hatalar (Türkçe Konuşanlara Özel)
❌ Edatları veya takip eden fiil formunu karıştırmak
| Yanlış | Doğru |
|---|---|
| She admitted to lie to me. | She admitted lying to me. ✓ |
| He apologized for be late. | He apologized for being late. ✓ |
| They accused him to cheat. | They accused him of cheating. ✓ |
Neden: Türkçede "yalan söylediğini itiraf etti" gibi ifadelerde edat veya fiil formuna dair bu kadar katı kurallar yoktur. İngilizcede ise her reporting verb'ün kendine özgü bir yapısı (that-clause, to-infinitive, gerund, prepositions) vardır ve bu yapılar dikkatlice takip edilmelidir. Özellikle preposition + -ing yapısı sıkça karıştırılır.
❌ Say yerine tell kullanırken nesne eklemeyi unutmak
| Yanlış | Doğru |
|---|---|
| She told that she was busy. | She said that she was busy. ✓ |
| She told me that she was busy. ✓ | |
| He asked to me to help him. | He asked me to help him. ✓ |
Neden: Türkçede "bana söyledi" veya "ona dedi" gibi ifadelerde nesne kullanımı doğal gelir. Ancak İngilizcede tell fiili mutlaka bir nesne (kime söylendiği) ile kullanılırken, say fiili tek başına veya to edatıyla nesne alabilir (said to me). Ask, advise, warn gibi fiiller de somebody + to-infinitive yapısında nesneye ihtiyaç duyar.
❌ Suggest ve recommend sonrası fiil formunu karıştırmak
| Yanlış | Doğru |
|---|---|
| I suggested to go to the cinema. | I suggested going to the cinema. ✓ |
| I suggested that we go to the cinema. ✓ | |
| He recommended to try the new restaurant. | He recommended trying the new restaurant. ✓ |
| He recommended that we try the new restaurant. ✓ |
Neden: Türkçede "sinemaya gitmeyi önerdim" gibi ifadelerden dolayı İngilizcede de to-infinitive kullanma eğilimi olabilir. Ancak suggest ve recommend fiillerinden sonra ya Ving (gerund) yapısı ya da that-clause (that + subject + base form verb veya that + subject + should + base form verb) kullanılır. To-infinitive yanlıştır.
Hızlı Kontrol
Aşağıdaki cümlelerde boşlukları parantez içindeki kelimeleri ve uygun yapıyı kullanarak doldurun.
- She ___ (admit / not / tell) the truth.
- ___ (he / refuse / help) me with my homework?
- The teacher ___ (advise / us / study) harder for the exam.
- They ___ (apologize / arrive) late for the meeting.
- I ___ (promise / call) you as soon as I get home.
- The police ___ (accuse / him / break) into the house.
- My boss ___ (suggest / we / not / start) the project yet.
- My parents ___ (warn / me / not / talk) to strangers.
Cevaplar
- admitted not telling (admit + not + Ving yapısı)
- Did he refuse to help (refuse + to-infinitive yapısıyla soru cümlesi)
- advised us to study (advise + object + to-infinitive yapısı)
- apologized for arriving (apologize + for + Ving yapısı)
- promised to call (promise + to-infinitive yapısı)
- accused him of breaking (accuse + object + of + Ving yapısı)
- suggested that we not start (suggest + that-clause + not + base form verb yapısı)
- warned me not to talk (warn + object + not + to-infinitive yapısı)
Özet
- verb + that-clause: admit, deny, suggest, claim
- verb + to-inf: agree, refuse, promise, offer
- verb + sb + to-inf: tell, ask, advise, warn
- verb + sb + of/for + -ing: accuse of, blame for, congratulate on
Örnekler
- She admitted lying to me.
- He refused to answer.
- They accused him of cheating.
Örnek alıştırmalar
Kurstaki alıştırmalardan örnekler.
The teacher ___ us not to be late for class.
Boşlukları doğru raporlama fiili ve yapısıyla doldurun.
My doctor advised me to stop smoking immediately.
The verb 'promise' can be followed by a 'to-infinitive' or a 'that-clause'.