Causative: Have / Get Something Done

Türkçede "saçımı kestirdim", "arabamı tamir ettirdim", "evimi boyattım" gibi ifadelerle bir işi kendimizin değil, başka birinin yaptığını belirtiriz. İngilizcede bu anlamı ifade etmek için Causative yapılar kullanılır.

Causative yapılar özellikle bir hizmet aldığımızda veya bir başkasının bizim için bir işi gerçekleştirmesini sağladığımızda kullanılır.

"I cut my hair." = Saçımı kendim kestim.

"I had my hair cut." = Saçımı kestirdim. (Birisi benim için kesti.)

Causative yapıların en yaygın biçimi:

have/get + object + V3

Ancak bir başkasına doğrudan bir iş yaptırdığımızı anlatmak için farklı yapılar da kullanılabilir:

• have + person + V1
• get + person + to V1

---

Yapı

Causative yapılar, yaptırdığımız işin neyin üzerinde gerçekleştiğine ve işi yapan kişiyi cümlede belirtip belirtmediğimize göre farklı şekillerde kurulabilir.

1. Have/Get + Object + V3

Bir işi bizim için başka birinin yaptığını, ancak işi yapan kişiyi belirtmediğimizi anlatır.

Formül:

Subject + have/get + object + V3

Yapı	Örnek	Anlam
have + object + V3	I had my car repaired.	Arabamı tamir ettirdim.
get + object + V3	She got her hair cut.	Saçını kestirdi.

Örnekler:

• I had my car repaired last week.
  (Geçen hafta arabamı tamir ettirdim.)

• She gets her hair cut every month.
  (Her ay saçını kestirir.)

• We are having the office painted next week.
  (Gelecek hafta ofisi boyatıyoruz.)

• He needs to have his teeth checked.
  (Dişlerini kontrol ettirmesi gerekiyor.)

• They got their roof fixed after the storm.
  (Fırtınadan sonra çatılarını tamir ettirdiler.)

Have ve get arasında kesin bir "resmî/gayriresmî" ayrımı yoktur. Get günlük konuşmada daha sık ve daha doğal duyulabilir. Have ise hem günlük hem de daha nötr/resmî bağlamlarda kullanılabilir.

---

2. Have + Person + V1

Bir kişinin bir işi yapmasını sağladığımızı veya organize ettiğimizi anlatmak için kullanılır.

Formül:

Subject + have + person + V1

• I had John fix my computer.
  (John'a bilgisayarımı tamir ettirdim.)

• She had her assistant send the email.
  (Asistanına e-postayı göndertti.)

• We had the technician check the system.
  (Teknisyene sistemi kontrol ettirdik.)

Burada işi yapan kişi cümlede açıkça belirtilir.

Dikkat: have + person sonrasında to kullanılmaz.

✓ I had John fix my car.

❌ I had John to fix my car.

---

3. Get + Person + To V1

Bir kişiyi bir şeyi yapmaya ikna ettiğimizi, yönlendirdiğimizi veya bir şekilde yapmasını sağladığımızı anlatır.

Formül:

Subject + get + person + to + V1

• I got John to fix my computer.
  (John'u bilgisayarımı tamir etmeye ikna ettim / sağladım.)

• She got her assistant to send the email.
  (Asistanının e-postayı göndermesini sağladı.)

• We got the technician to check the system.
  (Teknisyenin sistemi kontrol etmesini sağladık.)

Have + person + V1 ile get + person + to V1 arasındaki temel fark:

have someone do something → birine bir iş yaptırmak / yaptırmasını sağlamak
get someone to do something → birini bir şey yapmaya ikna etmek / yapmasını sağlamak

---

Have/Get + Object + V3 — Olumlu

En yaygın causative yapıda nesne, yapılan işten etkilenir.

Subject + have/get + Object + V3

Cümle	Anlam
I had my car repaired.	Arabamı tamir ettirdim.
She gets her hair cut regularly.	Saçını düzenli olarak kestirir.
We had the house painted.	Evi boyattık.
He got his phone repaired.	Telefonunu tamir ettirdi.

Zaman değiştikçe yalnızca have/get kısmı değişir:

• I have my car repaired regularly.
• I had my car repaired yesterday.
• I am having my car repaired now.
• I will have my car repaired tomorrow.
• I have had my car repaired recently.

---

Olumsuz (Negative)

Olumsuz cümlelerde not, cümlenin zamanına göre do/does/did, have/has, will veya be gibi yardımcı fiillerle birlikte kullanılır.

Present Simple

Subject + don't/doesn't + have/get + Object + V3

• I don't have my car serviced very often.
• She doesn't get her hair cut very often.
• He doesn't have his teeth checked regularly.

Past Simple

Subject + didn't + have/get + Object + V3

• I didn't have my car repaired yesterday.
• She didn't get her phone fixed last week.

Present Perfect

Subject + haven't/hasn't + had/got + Object + V3

• I haven't had my car repaired yet.
• She hasn't had her hair cut for months.
• We haven't had the office cleaned recently.

Dikkat: "henüz" anlamındaki yet ile tamamlanmamış bir işten bahsederken Present Perfect kullanmak daha doğaldır:

✓ I haven't had my car repaired yet.

❌ I didn't have my car repaired yet.

Future

Subject + will not + have/get + Object + V3

• He won't have his computer fixed until next week.
• We won't get the house painted until summer.

---

Soru (Question)

Soru yapısında, cümlenin zamanına uygun yardımcı fiil öznenin önüne gelir.

Present Simple

Do/Does + Subject + have/get + Object + V3?

• Do you have your car serviced regularly?
• Does she get her hair cut every month?

Past Simple

Did + Subject + have/get + Object + V3?

• Did you have your car repaired?
• Did she get her phone fixed?

Present Perfect

Have/Has + Subject + had/got + Object + V3?

• Have you had your eyes checked recently?
• Has she had her hair cut yet?

Future

When will + Subject + have/get + Object + V3?

• When will you have your new website designed?
• When will they get the house painted?

---

Kullanım Alanları

1. Hizmet Alma

Causative yapının en yaygın kullanım alanıdır. Bir hizmet için profesyonel veya başka bir kişiden yardım aldığımızda kullanılır.

• I need to have my eyes checked.
  (Gözlerimi kontrol ettirmem gerekiyor.)

• She gets her nails done every two weeks.
  (İki haftada bir tırnaklarını yaptırır.)

• We had our kitchen renovated last year.
  (Geçen yıl mutfağımızı yenilettik.)

• He got his car washed this morning.
  (Bu sabah arabasını yıkattı.)

---

2. Bir Şeyi Tamir Ettirmek / Değiştirmek

Bir cihazın, aracın veya başka bir eşyanın başkası tarafından tamir edilmesini veya değiştirilmesini anlatabiliriz.

• I had my laptop fixed yesterday.
  (Dizüstü bilgisayarımı dün tamir ettirdim.)

• She got her phone screen replaced.
  (Telefon ekranını değiştirdi.)

• We had the air conditioner repaired.
  (Klimayı tamir ettirdik.)

---

3. İstenmeyen Bir Şeyin Başımıza Gelmesi

Have + object + V3 yapısı bazen bizim istemimiz dışında gerçekleşen ve bizi etkileyen kötü olayları anlatmak için de kullanılır.

• He had his wallet stolen.
  (Cüzdanı çalındı / Cüzdanını çaldırdı.)

• She had her car damaged in the accident.
  (Kazada arabası hasar gördü.)

• They had their house broken into.
  (Evlerine hırsız girdi.)

Burada kişinin olayı özellikle yaptırdığı anlamı yoktur. Yapı, kişinin olaydan olumsuz şekilde etkilendiğini anlatabilir.

Bu kullanımda bağlam önemlidir:

• I had my car repaired.
  → Arabamı tamir ettirdim. (Planlı bir hizmet)

• I had my car damaged in the accident.
  → Kazada arabam hasar gördü. (İstenmeyen olay)

---

Have Done ile Have Something Done Farkı

Bu ayrım özellikle önemlidir.

Have + V3

Normal bir perfect tense yapısı olabilir ve öznenin yaptığı eylemin tamamlanmış olduğunu anlatır.

• I have finished my homework.
  (Ödevimi bitirdim.)

Burada işi ben yaptım.

Have + Object + V3

Causative yapıdır. Bir başkasının bizim için işi yaptığını anlatır.

• I had my car repaired.
  (Arabamı tamir ettirdim.)

Burada arabayı ben tamir etmedim.

Karşılaştır:

I have repaired my car.
→ Arabamı ben tamir ettim.

I have had my car repaired.
→ Arabamı birine tamir ettirdim.

---

Yaygın Hatalar (Türkçe Konuşanlara Özel)

❌ Object + V3 yerine V1 kullanmak

Causative have/get + object + V3 yapısında, nesne üzerinde gerçekleşen eylemi Past Participle (V3) ile ifade ederiz.

Yanlış	Doğru
She got her car repair last week.	She got her car repaired last week. ✓
We will have the house paint next year.	We will have the house painted next year. ✓
I need to get my laptop fix.	I need to get my laptop fixed. ✓

Bazı fiillerde V1, V2 ve V3 aynı görünebilir:

cut – cut – cut

Bu nedenle:

I had my hair cut.

cümlesindeki cut, V1 değil V3 (Past Participle) olarak kullanılmıştır.

---

❌ Causative yerine doğrudan fiili kullanmak

Doğrudan fiili kullanmak, işi bizim yaptığımız anlamını verebilir.

Cümle	Anlam
I repaired my car.	Arabamı kendim tamir ettim.
I had my car repaired.	Arabamı tamir ettirdim.
She cut her hair.	Saçını kendisi kesti.
She had her hair cut.	Saçını kestirdi.

Ancak cut one's hair bağlama göre "saçını kestirmek" anlamında da kullanılabilir. Özellikle kuaförde yapılan işlemden bahsederken have/get one's hair cut ifadesi anlamı daha açık şekilde verir.

---

❌ Have + person yapısında to kullanmak

Have + person + V1 yapısında fiilden önce to kullanılmaz.

Yanlış	Doğru
I had John to fix my car.	I had John fix my car. ✓
She had her assistant to send the email.	She had her assistant send the email. ✓

Ancak get + person yapısında to kullanılır:

• I got John to fix my car. ✓
• She got her assistant to send the email. ✓

---

❌ Have/Get + Object + To V1 kullanmak

have/get + object + V3 yapısında to kullanılmaz.

Yanlış	Doğru
I had my car to repair.	I had my car repaired. ✓
She got her hair to cut.	She got her hair cut. ✓

to kullanmak istiyorsak yapı değişir:

I got John to repair my car.

Burada John işi yapan kişidir.

I got my car repaired.

Burada ise my car yapılan işten etkilenen nesnedir.

---

❌ Causative ile zorunluluğu karıştırmak

have to + V1, causative değildir. "Zorunda olmak" anlamına gelir.

Cümle	Anlam
I had to repair my car.	Arabamı tamir etmek zorunda kaldım.
I had my car repaired.	Arabamı tamir ettirdim.

Benzer şekilde:

• I have to clean the house.
  (Evi temizlemek zorundayım.)

• I have the house cleaned.
  (Evi temizletiyorum / temizlettiriyorum.)

---

Hızlı Kontrol

Aşağıdaki cümleleri doğru Causative yapısıyla tamamlayın.

1. I need to ___ (have / my laptop / fix) soon.
2. She ___ (get / her nails / do) every two weeks.
3. We ___ (not / have / the windows / clean) yet.
4. ___ (you / have / your eyes / check) last year?
5. He ___ (get / his car / wash) right now.
6. They ___ (will / have / their house / build) by a professional company next year.
7. My brother ___ (not / get / his beard / trim) very often.
8. Where ___ (did / you / get / your new kitchen / design)?
9. I ___ (have / John / fix) my computer yesterday.
10. She ___ (get / her assistant / send) the email.

Cevaplar

1. have my laptop fixed
   (have + object + V3)

2. gets her nails done
   (get + object + V3, Present Simple)

3. haven't had the windows cleaned
   (Present Perfect: haven't + had + object + V3)

4. Did you have your eyes checked
   (Past Simple soru: Did + subject + have + object + V3)

5. is getting his car washed
   (Present Continuous: be + getting + object + V3)

6. will have their house built
   (Future: will + have + object + V3)

7. doesn't get his beard trimmed
   (Present Simple olumsuz: doesn't + get + object + V3)

8. did you get your new kitchen designed
   (Past Simple soru: Did + subject + get + object + V3)

9. had John fix
   (have + person + V1)

10. got her assistant to send
    (get + person + to + V1)